Deze verhoudingen tussen het Rijk, provincies en gemeenten staan onder druk, terwijl er juist op tal van maatschappelijke terreinen snel en effectief samengewerkt moet worden.
Aanleiding: motie-Chakor
De directe aanleiding voor het onderzoek is de motie-Chakor. Deze motie vroeg om een gezamenlijke probleemanalyse en beleidsopties voor taken, verantwoordelijkheden en financiering van decentrale overheden. Centraal staat de vraag: hoe kunnen bestuurslagen beter samenwerken voor snellere, effectievere en breed gedragen oplossingen?
Waarom is dit urgent?
Han Polman benoemt twee belangrijke ontwikkelingen:
- Verslechtering van de interbestuurlijke verhoudingen: afspraken en regels worden onvoldoende nagekomen, er is te veel focus op financiële discussie, en er ontbreekt aandacht voor vertrouwen en cultuur.
- Grote maatschappelijke opgaven: de druk neemt toe, uitstel maakt het moeilijker om achterstanden in te halen, en oplossingen vragen een lange adem over meerdere kabinetten.
Studiegroep en bouwstenen voor verbetering
De studiegroep, onder voorzitterschap van Han Polman, bestaat uit vertegenwoordigers van verschillende bestuurslagen en organisaties. Samen formuleerden zij vijf bouwstenen voor betere samenwerking en effectieve aanpak:
- Goede afspraken maken en nakomen – gezamenlijke maatschappelijke opgaven, co-creatie en regelmatige reflectie.
- Gebiedsgericht werken – werken vanuit regionale kansenagenda’s en continuïteit in programma’s.
- Investeren in cultuur en houding – vertrouwen, relatieopbouw en gezamenlijke teams.
- Bestuurlijk-financiële spelregels – adequaat bekostigen en fondsen normeren.
- Voorkomen is beter dan genezen – conflictbeslechting, vroegtijdige signalering en gezamenlijke oplossingen.
Wat betekent dit voor gemeenten?
Voor gemeenten betekent dit dat samenwerken met andere bestuurslagen en het Rijk essentieel is om maatschappelijke problemen aan te pakken. Maar het vraagt ook om vertrouwen, heldere afspraken en een goede financieringsstructuur die ruimte biedt voor maatwerk.
> Download de presentatie van Han Polman ALV 23 januari 2026
> Lees het hele rapport: Samen Bouwen aan resultaten