Minister David van Weel sloot aan bij het halfjaarlijks overleg. Burgemeesters uit het M50-netwerk brachten ervaringen in rond ondermijning, artikel 13b Opiumwet, het nieuwe boa-bestel, zorg en veiligheid, OOV-capaciteit en de bestuurlijke positie van burgemeesters.
Ondermijning en zorg raken ook middelgrote gemeenten
Minister Van Weel benoemde tijdens het overleg dat ondermijning niet langer alleen een vraagstuk is van de grote steden, maar gemeenten van alle omvang raakt. Dat sluit aan bij de praktijk van middelgrote gemeenten, waar criminele netwerken, drugscriminaliteit en jonge aanwas steeds zichtbaarder worden.
Ook de verbinding tussen zorg en veiligheid vraagt om aandacht. Meldingen rond personen met verward of onbegrepen gedrag leggen grote druk op politie, gemeenten en zorgpartners. De M50 pleitte daarom voor betere samenwerking tussen zorg, veiligheid en GGZ, en voor structurele randvoorwaarden om succesvolle aanpakken verder te brengen.
Handelingsperspectief voor burgemeesters
Bij de toepassing van artikel 13b van de Opiumwet draait het om een ingrijpende bevoegdheid: het sluiten van woningen of panden bij druggerelateerde situaties. Het ministerie lichtte recente WODC-onderzoeken toe en verkent de mogelijkheid van een landelijke handreiking.
Vanuit de M50 werd benadrukt dat burgemeesters behoefte hebben aan duidelijk handelingsperspectief, maar niet aan een keurslijf. De praktijk vraagt om houvast én om bestuurlijke afwegingsruimte, zeker in complexe situaties waarin bijvoorbeeld kinderen of kwetsbare bewoners betrokken zijn. Verschillen in rechterlijke uitspraken, de toepassing van het evenredigheidsbeginsel en de verhouding tussen bestuursrecht en strafrecht maken de praktijk complex. Tegelijkertijd kan niet optreden óók risico’s met zich meebrengen, bijvoorbeeld wanneer sprake is van uitbuiting of aanhoudende onveiligheid.
De M50 haalt de komende periode praktijkervaringen op binnen het netwerk, zodat deze input kan worden benut bij de verdere uitwerking van een handreiking dat burgemeesters ondersteunt en hun bestuurlijke positie versterkt.
Uitvoerbaarheid van het nieuwe boa-bestel
De M50 ondersteunt de beweging naar een toekomstbestendig boa-bestel, maar vroeg nadrukkelijk aandacht voor de uitvoerbaarheid voor gemeenten. Als taken en verantwoordelijkheden verschuiven, moeten ook middelen, opleiding, capaciteit en werkgeverschap goed geregeld zijn. Zeker voor gemeenten die financieel en organisatorisch al onder druk staan, is dat een belangrijk aandachtspunt.
Het ministerie gaf aan dat de hoofdrichting inmiddels door de Kamer is geaccordeerd, maar dat gemeenten betrokken worden bij de verdere uitwerking en implementatie. De M50 is uitgenodigd om, samen met onder meer de VNG en de K80, aan te sluiten bij de vervolggesprekken en werkgroepen. Daarnaast wil de M50 dit onderwerp in kleiner comité verder verdiepen.
Bestuurlijke positie en gezag
Burgemeesters staan lokaal vaak in de frontlinie wanneer landelijke discussies lokaal tot onrust leiden. Dat vraagt niet alleen om voldoende politiecapaciteit en OOV-capaciteit, maar ook om duidelijke steun vanuit landelijke politiek en bestuur. Die bestuurlijke positie werd ook besproken in relatie tot de actuele asielsituatie. Vanuit de M50 werden zorgen gedeeld over de toenemende druk op gemeenten en de gevolgen daarvan voor de openbare orde en het lokale gezag. Minister Van Weel gaf aan dat het kabinet achter burgemeesters staat en het belang ziet van gezamenlijk optrekken tussen Rijk en gemeenten.
Vervolg
De M50 kijkt terug op een open en constructief overleg met het ministerie van Justitie en Veiligheid en minister Van Weel. De komende periode wordt onder meer ingezet op het ophalen van praktijkervaringen rond artikel 13b Opiumwet en op verdere betrokkenheid bij de uitwerking van het nieuwe boa-bestel.
Dit overleg laat zien waar de M50 voor staat: de bestuurlijke praktijk van middelgrote gemeenten inbrengen op de plekken waar beleid wordt gemaakt.