De resultaten zijn gedeeld met het ministerie van Justitie en Veiligheid en worden betrokken bij het gesprek over de kabinetsreactie op de onderzoeken.
De uitkomsten laten zien dat gemeenten breed herkennen dat het sluiten van een woning of pand ingrijpende gevolgen kan hebben voor bewoners en hun omgeving. Tegelijkertijd komen duidelijke dilemma’s naar voren over de balans tussen evenredigheid, bestuurlijke slagkracht en het effect van maatregelen.
Sluiting versus lichtere maatregelen
Het meest in het oog springende spanningsveld is de vraag of een waarschuwing of last onder dwangsom hetzelfde effect kan hebben als een sluiting. Gemeenten zijn hierover verdeeld.
Een deel kiest waar mogelijk bewust voor een lichtere maatregel en wijst op het belang van evenredigheid. Andere gemeenten benadrukken juist de zichtbaarheid van een sluiting: voor omwonenden maakt die concreet zichtbaar dat tegen een drugspand wordt opgetreden en kan daarmee bijdragen aan het veiligheidsgevoel in de buurt.
Rechtspraak verandert de praktijk
Vrijwel alle gemeenten geven aan dat recente jurisprudentie grote invloed heeft gehad op beleid en uitvoering. Damoclesbeleid is aangepast, besluiten vragen uitgebreidere motivering en per situatie wordt nadrukkelijker gekeken naar individuele omstandigheden. Ook is in veel gemeenten een verschuiving zichtbaar van sluitingen naar waarschuwingen en lasten onder dwangsom.
Tegelijkertijd klinkt de zorg dat de bestuurlijke ruimte van burgemeesters hierdoor onder druk komt te staan.
Trage bestuurlijke rapportages belangrijkste knelpunt
Het meest genoemde praktische knelpunt is de tijdigheid en volledigheid van bestuurlijke rapportages van de politie. Vertraging werkt door in de hele procedure en kan uiteindelijk ook de juridische houdbaarheid van een maatregel raken.
Daarnaast noemen gemeenten beperkte politie- en juridische capaciteit, knelpunten in informatie-uitwisseling en de toenemende juridische complexiteit.
Wel ondersteuning, ruimte voor lokaal maatwerk
Ook over de behoefte aan een landelijk handelingskader lopen de meningen uiteen. Sommige gemeenten zien meerwaarde in landelijke ondersteuning, bijvoorbeeld met actuele jurisprudentie, voorbeeldmotiveringen en afwegingskaders. Andere gemeenten vrezen dat verdere uniformering onvoldoende recht doet aan lokale verschillen.
Over één uitgangspunt bestaat wel brede overeenstemming: lokale omstandigheden en individueel maatwerk moeten leidend blijven. Ook gemeenten die meer landelijke ondersteuning wensen, willen dat de beleidsruimte van de burgemeester behouden blijft.
De resultaten van de inventarisatie zijn gedeeld met het ministerie van Justitie en Veiligheid. Daarmee brengt de M50 de ervaringen, dilemma’s en knelpunten uit de gemeentelijke praktijk rechtstreeks onder de aandacht in aanloop naar de kabinetsreactie op de WODC-onderzoeken.