Meer aandacht voor regio's en bereikbaarheid
De regio krijgt een prominentere plaats in het kabinetsbeleid. In 2027 komt er een visie op regionale samenwerking en gaat het ministerie van Economische Zaken structureel investeren in regionale innovatieclusters.
Daarnaast komt tot en met 2035 ruim € 10 miljard extra beschikbaar voor de landelijke infrastructuur. Vanaf 2030 wordt structureel € 300 miljoen per jaar uitgetrokken voor regionale mobiliteit en ontsluiting. Voor middelgrote gemeenten kan dit bijdragen aan betere verbindingen tussen woonwijken, werklocaties en regionale voorzieningen.
Investeringen in woningbouw en het elektriciteitsnet
Het kabinet houdt vast aan de ambitie om jaarlijks 100.000 woningen te bouwen. Begin 2027 worden de woondeals voor een periode van tien jaar geactualiseerd. Voor de jaren 2029 tot en met 2035 komt bovendien jaarlijks € 1 miljard extra beschikbaar om de woningbouw te stimuleren.
Ook de aanpak van netcongestie wordt geïntensiveerd. Het kabinet wil het elektriciteitsnet sneller uitbreiden, bestaande capaciteit beter benutten en procedures verkorten. Dat is relevant voor middelgrote gemeenten, omdat beperkte netcapaciteit steeds vaker woningbouw, bedrijvigheid en verduurzaming vertraagt.
Leefbaarheid en veiligheid
Het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid wordt voortgezet tot en met 2035 en krijgt vanaf 2029 jaarlijks € 135 miljoen extra. Opvallend is dat het kabinet erkent dat leefbaarheidsproblemen niet beperkt blijven tot de twintig huidige NPLV-gebieden. Er wordt gewerkt aan ondersteuning voor andere gemeenten en aan het breder delen van effectieve aanpakken.
Daarnaast start in 2027 het Gemeenschapsfonds. In dat jaar is € 30 miljoen beschikbaar voor voorzieningen die ontmoeting en gemeenschapskracht bevorderen, zoals buurthuizen en verenigingsgebouwen.
Ook investeert het kabinet extra in de politie. De plannen richten zich onder meer op meer agenten in de wijk, de aanpak van online criminaliteit en nieuwe hybride dreigingen. Gemeenten krijgen daarnaast ondersteuning om hun digitale en fysieke weerbaarheid te versterken.
Veranderingen in de gemeentelijke financiering
Het kabinet werkt aan een nieuw uitkeringsstelsel voor gemeenten. Een nieuwe bijzondere fondsuitkering moet een alternatief bieden voor specifieke uitkeringen en de bijbehorende administratieve lasten verminderen. Ook wordt het verdeelmodel van het gemeentefonds verder ontwikkeld.
Daarnaast onderzoeken het Rijk, de VNG en het IPO hoe de financiële disbalans bij bestaande medebewindstaken beter in beeld kan worden gebracht. De uitwerking hiervan is belangrijk voor de mate waarin gemeenten hun taken structureel en met voldoende uitvoeringskracht kunnen organiseren.
Waar de M50 nu op inzet
Prinsjesdag biedt concrete kansen: de regio krijgt meer aandacht, er komen investeringen in woningbouw en bereikbaarheid en het kabinet erkent dat leefbaarheidsproblemen niet stoppen bij de huidige NPLV-gebieden.
De M50 richt zich bij de verdere uitwerking op drie punten: een herkenbare positie voor middelgrote gemeenten bij regionale keuzes en investeringen, langjarige ondersteuning voor kwetsbare wijken op basis van de ernst van de problematiek en structurele financiering die past bij de taken van gemeenten.
De komende periode bundelen we praktijkvoorbeelden uit het netwerk. Daarmee maken we tijdens de begrotingsbehandelingen concreet waar plannen vastlopen en wat nodig is om landelijke ambities lokaal te laten werken.