Tijdens een bijeenkomst van de M50-pijler Veiligheid op 31 augustus bespraken ongeveer veertig deelnemers de lokale en bestuurlijke vragen achter deze onderwerpen.
Gemeenten werken allemaal aan maatschappelijke weerbaarheid, maar verschillen in uitgangssituatie, risico's en beschikbare capaciteit. Tijdens de bijeenkomst bleek tegelijkertijd hoeveel vragen zij delen. Hoe betrek je inwoners en bedrijven? Hoe bereik je jongeren? En hoeveel lokale ruimte blijft er binnen een landelijke aanpak?
Duidelijke kaders en ruimte voor lokale keuzes
Marco Zannoni schetste de ontwikkelingen rond maatschappelijke weerbaarheid. Een belangrijke conclusie uit het gesprek was dat landelijke kaders nodig zijn, maar de aanpak niet volledig moeten vastleggen. Gemeenten moeten kunnen aansluiten bij de risico's en samenwerkingspartners in hun eigen omgeving.
Deelnemers benadrukten ook dat weerbaarheid snel abstract wordt. De voorbereiding moet daarom gaan over herkenbare situaties die zich nu al kunnen voordoen, zoals langdurige stroomuitval, sabotage, drones, uitval van riolering en afvalinzameling of natuurbranden. Dat maakt duidelijk wat gemeenten, inwoners en bedrijven zelf kunnen doen.
Ook communicatie vraagt om een praktische benadering. Een voorbeeld uit het netwerk was het tonen van een noodpakket in kringloopwinkels. Zo wordt een landelijke boodschap tastbaar en bereikbaar. Voor jongeren wordt gewerkt aan een afzonderlijke aanpak die beter aansluit bij hun belevingswereld. Vanuit de M50 is daarnaast gevraagd hoe de Denk vooruit-bus ook M50-gemeenten kan bezoeken.
Veilige jaarwisseling vraagt uitvoerbare keuzes
Gerdo van Grootheest, burgemeester van de M50-gemeente Oosterhout en lid van de VNG-commissie Bestuur en Veiligheid lichtte de voorbereiding op de Wet veilige jaarwisseling toe. Er is inmiddels een landelijk handhavingsplan, maar gemeenten zien nog belangrijke uitvoeringsvragen. Burgemeesters worden verantwoordelijk voor eventuele ontheffingen, terwijl gemeenteraden hen soms oproepen om die juist wel of niet te verlenen. Daardoor kunnen burgemeesters in een politieke en bestuurlijke afweging terechtkomen die lastig uitvoerbaar is.
Ook de handhaving blijft een aandachtspunt. Grensgemeenten verwachten dat inwoners vuurwerk over de grens blijven kopen. Gerichte grenscontroles en het controleren van ontheffingen tijdens de jaarwisseling vragen veel capaciteit. De M50 blijft daarom aandacht vragen voor duidelijke regels, voldoende middelen en een aanpak die in de gemeentelijke praktijk uitvoerbaar is.
Na de bijeenkomst gaf het ministerie van Justitie en Veiligheid schriftelijk antwoord op enkele vragen. Het Verbond van Verzekeraars is betrokken geweest bij de uitwerking van het Besluit veilige jaarwisseling. Voor de nadeelcompensatie van de detailhandel wordt gewerkt aan een beleidsregel, die naar verwachting per 1 oktober wordt gepubliceerd.
Inbreng uit het netwerk krijgt vervolg
Tijdens de bijeenkomst is ook teruggekoppeld wat er gebeurt met de M50-enquête over artikel 13b Opiumwet. De praktijkervaringen uit het netwerk worden betrokken bij de inhoudelijke reactie van de minister op de WODC-onderzoeken. Onderzoekers en het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid werken daarnaast aan een handreiking die burgemeesters helpt bij lokale afwegingen. Deze moet een handelingsperspectief bieden en geen keurslijf worden. De minister stuurt de reactie en de handreiking naar verwachting eind november naar de Tweede Kamer.
Het ministerie start dit najaar bovendien een beleidsverkenning naar de gevolgen van recente jurisprudentie rond de last onder dwangsom. Daarbij gaat het om de vraag of een maatregel alleen aan een pand kan worden verbonden of ook aan de huurder of gebruiker. Gemeenten worden bij deze verkenning betrokken.
Vervolg in november
Op 16 november vindt het volgende halfjaarlijkse overleg plaats. De bestuurlijke kerngroep van de pijler Veiligheid bereidt dit overleg samen met het ministerie voor. De ervaringen uit de gemeentelijke praktijk vormen daarbij opnieuw het vertrekpunt.